Wywołana "do tablicy"
przez Ciaparę, która
zaproponowała dyskusję na temat
nazewnictwa, rozumienia i rozróżniania w polskim języku pojęć: projekt,
wzór, splot
- wtrącam swoje 'trzy grosze".
Sądzę, że problem tkwi w polskim nazewnictwie i obecnym języku
używanym przez polskie dziewiarki. Większość
(ja też) mając na myśli splot/ścieg jakim jest
wykonana dzianina, używa określenia "wzór". Stąd w języku polskich
dziewiarek pojęcia: "splot" - "wzór"
stały się synonimiczne. Należałoby jednak być
precyzyjnym,
powrócić do nomenklatury
"starych" dziewiarek
i używać
określenia "splot", albo "ścieg".
Jakie wyróżniamy sploty?
Taki podział znalazłam gdzieś tam:
1.
Proste: do tych najprostszych zaliczamy sploty: francuski (tylko oczka
prawe z lewej i prawej strony dzianiny); dżersejowy (pończoszniczy): oczka
prawe na stronie prawej, lewe na lewej; ściągacze: pojedynczy, podwójny; ryż
pojedynczy, podwójny.
2.
Reliefowe oparte na kombinacji oczek prawych i lewych. Ich różnorodność
jest ogromna, gdyż każda dziewiarka może wymyślić sobie dowolne kombinacje.
3.
Ażurowe powstają w wyniku narzucania oczek i ich redukcji (przerabianie 2,
3 razem) w różnych kombinacjach. Są to pasy, zygzaki, kratki, liście i inne
wymyślne kompozycje.
4.
Warkoczowe - ich tworzenie polega na przekładaniu oczek na drut zapasowy i
ich krzyżowaniu. Ładnie wyglądają wykonane i z grubej, i cieńszej włóczki.
5
.Patentowe - najbardziej znane tzw. ścieg angielski i półangielski;
powstają w wyniku, albo narzucenia dodatkowej nitki przed oczko i przerobienie
razem w następnym rzędzie, albo poprzez wkłucie nitki w rząd znajdujący sie
niżej, aniżeli aktualnie przerabiany. Ścieg włóczkożerny.
6
.Tkane - to przekładanie nieprzerobionych oczek; dzianina przypomina
tkaninę.
7.
Żakardowe - wrabianie różnego typu wzorów innymi kolorami włóczki.
8
.Siatkowe - sploty dość dziurawe, przydatne do wykonywania letnich dzianin,
chust, szali.
9
.Mereżkowe - przypominają mereżkę, najczęściej jest to kombinacja
opuszczonych, sprutych w pionie oczek.
10.
Krzyżowane - podstawą jest krzyżowanie oczek - otrzymuje się pionowe
"warkoczyki", które z kombinacją ściegów warkoczowych umożliwią wykonanie
swetra np.w stylu irlandzkim.
11.
Przeciągane - przeciąga się, wyciąga nitkę oczka, by otrzymać coś np. w
rodzaju rozetki.
12.
Przewlekane - zwykle jest to narzut zawieszony na grupie przerobionych
wcześniej oczek. Możliwe są różne kombinacje.
13
.O wydłużonych oczkach m.in. brunszwik zwany peruwiańskim; powstający w
wyniku narzucenia nitki kilkakrotnie na drut i jednokrotnym jej przerobieniu,
co daję możliwość wyciągnięcia długiego oczka.
Dlatego
wymyślony przez
kogoś
projekt dzianinowy z opisem wykonania (rozliczenie oczek,
gatunek i grubość włóczki, rozmiar drutów) i
podanie schematu splotu/ściegu (lub jego opisu) to na pewno
wzór.
Uznałabym, że określenie
"wzór" i "projekt" są w tym przypadku synonimami. Trzeba tylko pilnować się
i upowszechniać pojęcie:
"splot", "ścieg" - jako to, które określa wybór dziewiarki, która
decyduje się np. na
ażur, warkocze, czy żakard. Oczywiście należy
pamiętać, że zdecydowaną większość splotów/ściegów wymyślono dawno przed nami. Dlatego
prawie nigdy nie da się ustalić, kto był autorem i wymyślił określony splot/ścieg. Sweter
np. wykonany "wzorem irlandzkim" - to nic innego, jak wykorzystanie
układu różnych splotów warkoczowych, krzyżowanych i prostych. Dziewiarka, która
wymyśli fason, dobór i układ splotów,
opisze sposób wykonania, rozliczy oczka, poda rodzaj włóczki i numer
drutów niewątpliwie staje się autorką wzoru
(projektu) tego swetra. Wytwór ten jest a) projektem autorskim; b) spełnia
warunki
stawiane
"wzorowi przemysłowemu" podlegającemu rejestracji.
Stąd, mam wrażenie,
zalinkowana przez Ciaparę definicja pojęcia
"wzór przemysłowy":
wzorem przemysłowym jest nowa i
posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w
szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę
lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. (
http://www.uprp.pl/kiedy-wzor-przemyslowy-moze-uzyskac-ochrone/Lead05,156,1789,4,index,pl,text/)
odpowiada temu
co powyżej wywiodłam.